Zakrzepica żylna

Kategoria: 
Choroby naczyń

Informacje podstawowe
Jak krew krąży w żyłach ?

Ciśnienie krwi w żyłach kończyn dolnych jest bardzo niskie. Dlatego krew z żył kończyn dolnych musi być wypychana do góry (a więc w kierunku serca) poprzez pracę mięśni stóp, podudzia i uda. Pracę taką mięśnie wykonują wbrew sile grawitacji. Aby krew żylna nie spływała z powrotem do niższych partii kończyn dolnych, w żyłach znajdują się specjalne zastawki uniemożliwiające cofanie się krwi.
Co to jest układ krzepnięcia?

Gdy w następstwie małego urazu uszkodzone zostaje naczynie krwionośne w miejscu uszkodzenia powstaje czop hemostatyczny, który szybko wypełnia przerwaną część ściany naczynia, przez co krwawienie zostaje zatrzymane.
Czop hemostatyczny utworzony jest z płytek krwi - komórek krwi, które natychmiast przylegają do uszkodzonego fragmentu naczynia i łączą się ze sobą. W tym samym czasie płytki zapoczątkowują proces kaskady krzepnięcia, w którym poszczególne czynniki układu krzepnięcia stają się aktywne. Te reakcje łańcuchowe przebiegają bardzo szybko i powodują w efekcie powstanie substancji bardzo odpornej i elastycznej - fibryny. We włóknach fibryny zatrzymują się erytrocyty (krwinki czerwone), tworząc czop hemostatyczny.
Włókna fibryny oplatają płytki siecią, w której zatrzymują się następnie erytrocyty (krwinki czerwone), dzięki czemu czop płytkowo-fibrynowy ma charakterystyczne czerwone zabarwienie. Nieco później, wraz z postępującą naprawą uszkodzonej ściany naczynia, czop hemostatyczny ulega spontanicznemu rozpuszczeniu.
Zakrzep to czop hemostatyczny, który rozwija się w sposób niedostatecznie kontrolowany lub w niewłaściwym miejscu.
Co należy wiedzieć o zakrzepach żylnych i o ich leczeniu?

Jak powstaje zakrzep w układzie żył głębokich?

W pewnych okolicznościach (przedłużające się zabiegi operacyjne, unieruchomienie w łóżku, niektóre choroby zapalne itp.), przy braku terapii zapobiegawczej, procesy związane z krzepnięciem krwi zostają pobudzone w sposób nadmierny i nieprawidłowy. Efektem tych procesów jest powstanie zakrzepów blokujących przepływ krwi w dużych żyłach takich jak żyły kończyn dolnych. Stan taki nazywany jest zakrzepicą żylną.
Zakrzep przylega do ściany naczynia, lecz jego przeciwległa część porusza się swobodnie (patrz niżej wideo) w strumieniu przepływającej krwi i może się oderwać od ściany naczynia.. Taki fragment zakrzepu może zostać przemieszczony w strumieniu krwi do serca, a następnie do płuc, w których może zablokować jedną lub kilka gałęzi tętnic płucnych: stan taki to zatorowość płucna.

 


W nastepstwie zatorowości płucnej część płuca, czasem cale płuco lub oba, pozbawione zostaje ukrwienia. Zatorowość płucna wymaga natychmiastowego leczenia, gdyż może stanowić zagrożenie życia.
Jakie ryzyko związane jest z zakrzepami w żyłach kończyn dolnych?

Jeżeli nie wdrożono odpowiedniego leczenia, zakrzepy w żyłach kończyn dolnych mogą:
•    W niektórych przypadkach ulegać samoistnemu rozpuszczeniu i nie prowadzą wówczas do rozwoju dalszych powikłań
•    W rzadkich przypadkach powodować mogą rozwój stanow zagrażających życiu (zatorowość płucna)
•    Prowadzić do rozwoju (co zdarza się u około 90% pacjentów nie stosujących leczenia) nieodwracalnego zespołu zmian chorobowych w kończynach dolnych. Obejmuje on poszerzenia żylakowate naczyń, obrzęk kończyny, przebarwienia i zapalenie skóry oraz owrzodzeniea umiejscowione najczęściej w okolicy kostki przyśrodkowej. Wymienione objawy są charakterystyczne dla przewlekłej niewydolności żylnej, określanej też jako zespół pozakrzepowy.
Fragmenty zakrzepów żylnych prawie nigdy nie przemieszczają się do tętnic (z wyjątkiem tętnic płucnych). Dlatego nie powodują zawału serca ani udaru mózgu.

Kiedy występuje zwiększone ryzyko powstania zakrzepów żylnych?

Każda sytuacja, w której dochodzi do zwolnienia przepływu krwi w obrębie żył, związana jest ze zwiększonym ryzykiem powstawania zakrzepów żylnych.

Zakrzepy żylne często powstają po przebyciu:
•    Zabiegu operacyjnego
•    Długiego okresu unieruchomienia w łózku
•    Unieruchomienia w opatrunku gipsowym
•    Długich okresów przebywania w pozycji siedzącej (np. podróże samolotem, autobusem czy samochodem >4 godz.)
•    Porodu
•    W następstwie niedoboru niektórych czynników układu krzepnięcia
Czynnikami zwiększającymi ryzyko rozwoju zakrzepów żylnych są:
•    Wiek (ryzyko zwiększa się po 40 roku życia)
•    Ciąża
•    Palenie tytoniu
•    Stosowanie doustnych środków antykoncepcyjnych
Zwiększone ryzyko powstawania zakrzepów może utrzymywać się nawet do kilku tygodni po zabiegu operacyjnym.
Na czym polega leczenie zakrzepicy?

Zakrzep może powstać w obrębie żyły wtedy, gdy nie wdrożono odpowiedniego postępowania profilaktycznego lub postępowanie to było nieskuteczne.
Leczenie rozpoczyna się niezwłocznie w chwili rozpoznania. W większości przypadków opiera się ono na stosowaniu dwóch leków przeciwzakrzepowych. Ich rolaą jest zapobieganie powiększania się zakrzepu oraz zapobieganie powikłaniom. Leczenie rozpoczyna się od podskórnych iniekcji z heparyny drobnocząsteczkowej, a na 3-5 dni przed odstawieniem heparyny dołącza się doustne antykoagulanty i monitoruje układ krzepnięcia poprzez pomiar INR.